Jak to się wszystko zaczęło? O historii bhp

Wypadki są tak stare jak cywilizacja. Zdarzały się zawsze. Od zaorania dziejów człowiek był narażony na niebezpieczeństwa podczas wykonywania swoich prac. Jednak natura ludzka nie pozwalała na pozostawienie takich rzeczy przypadkom. Zawsze starano się jakoś zabezpieczyć przed szkodami, jakie mogły te wypadki wyrządzić. Jednak aż do czasów średniowiecza zagadnienie to nie znalazło odzwierciedlenia w żadnych normach i prawie.

Średniowiecze to czas, kiedy ludzie zaczęli produkcję na dużo szerszą skalę. Powstawały manufaktury, proste maszyny, poszerzano eksploatację wyrobisk górniczych, tworzono nowe zawody. Wtedy to zaczęto postrzegać wypadki przy pracy jako kłopot, któremu trzeba  było zaradzić. Co prawda życie ludzkie w tamtych czasach nie było aż tak cenne, jednak wprowadzać zaczęto prawo, które miało narzucić zarówno pracodawcom, jak i pracownikom normy zachowania bezpieczeństwa podczas pracy. W proces ten angażowały się rzemiosła i cechy, a także feudalni władcy, książęta i królowie.

W Polsce pierwsze takie prawo zostało dane kopalni soli w Wieliczce. Nosiła nazwę ordynacji górniczej i dotyczyła zasad bezpiecznego wydobywania kruszców i soli. Co ciekawe, jedna z uaktualnionych ordynacji zabraniała górnikom przemytu gorzałki na teren wyrobiska. Alkohol nie od dziś jest źródłem wypadków.

Początki kapitalizmu i epoki industrialnej przyniosły przełom w technice, podejściu do rynku i produkcji, ale też zaczęto mocniej interesować się warunkami pracy robotników, szczególnie kobiet i dzieci. W Anglii powołano inspekcję fabryczną, której zadaniem była kontrola fabryk pod kątem warunków pracy. Za nią powstawały w innych krajach: w Prusach, Francji, podobne organy. Poza już tylko warunkami pracy, zwracały one również uwagę na techniczne aspekty jej wykonywania, bezpieczeństwo konstrukcji urządzeń. Starano się odpowiedzieć na pytanie: jak poprawić higienę i bezpieczeństwo pracy.

Jednak zasługi na gruncie bhp miały nie tylko organizacje państwowe. Tematem tym zajmowali się naukowcy i lekarze. Szczególnie na tym gruncie wyróżnił się Bernardino Ramazzi, profesor uniwersytecki, który w swej pracy naukowej i rozprawach podejmował temat chorób zawodowych robotników i pracowników.

Początkowo pracodawcy, właściciele fabryk i manufaktur podchodzili sceptycznie do tego zagadnienia. Wszak niosło to za sobą koszty z ich strony i nie pozwalało na maksymalne wykorzystywanie swojej siły roboczej. Z drugiej strony przyczyniło się to do powstawania towarzystw ubezpieczeniowych specjalizujących się w asekuracji pracowników i wypłacaniu im świadczeń w razie wypadku. Dziś już nikt nie ma wątpliwości, że działania mające na celu poprawę warunków pracy i wdrażanie norm bhp, są niezwykle ważne aby zachować efektywność pracy, a nawet ją ułatwić. Uwidacznia się to w nakazie przeszkolenia każdego nowo przyjętego pracownika w zakresie bhp, a do tego wiele nakazów znalazło się w najważniejszych państwowych ustawach i kodeksach pracy.