Rolą obuwia roboczego jest ochrona przede wszystkim stopy, ale też w przypadku niektórych butów – jak choćby kozaków – również łydek, a nawet kolan. Obuwie spełnia tę funkcję dzięki zastosowaniu w jego produkcji odpowiednio wytrzymałych materiałów. Sam but składa się z kliku części, jednak najważniejsze są trzy: nosek, cholewka i podeszwa. Nosek odpowiada głównie za ochronę palców. W niektórych typach obuwia wykonany jest z metalu co zapobiega zmiażdżeniu palców przez jakiś ciężki przedmiot. Cholewka to cała „górna” część buta i jej wykonanie zależne jest od przeznaczenia buta oraz temperatur, do jakich jest domyślnie projektowany. Podeszwa projektowana jest głównie dla dwóch typów zagrożeń: śliskiej powierzchni lub przebiciom.

Opisując obuwie robocze trzeba zwrócić uwagę na 4 główne jego typy: półbuty, trzewiki, kozaki i obuwie specjalistyczne. Już sam typ buta mówi wiele o jego przeznaczeniu. Półbuty stosowane są w pracach lekkich, trzewiki mają lepsze właściwości ochronne, więc nadają się do bardziej wymagających zadań, kozaki to przede wszystkim buty zimowe, a buty specjalistyczne charakteryzują się często ciekawym kształtem i wyjątkowym przeznaczeniem.

Wartość ochronna zależy też od tego, czy jest to obuwie ochronne, czy po prostu robocze. Trzewiki i półbuty robocze zazwyczaj używane są przez osoby pracujące w warunkach, które nie narażają ich na szczególne niebezpieczeństwa, a po prostu potrzebują lekkiego i wygodnego obuwia.

Trzewiki ochronne i półbuty ochronne mają już zwiększone parametry bezpieczeństwa i wykonane są z dużo bardziej wytrzymalszych materiałów. Dają ochronę przed przebiciem, zmiażdżeniem, zgnieceniem i tego typu kwestiom.

Obuwie ocieplane występuje przeważnie jako kozaki, choć zdarzają się i inne jego typy. Taki but ocieplany jest przeważnie miłym w dotyku kożuszkiem, a do tego posiada specjalne „języczki” nie pozwalające na dostawanie się śniegu do środka.

Specjalistyczny typ obuwia to głównie buty wykonane z tworzyw sztucznych i gumy. Chronią przed smarami i olejami oraz wysokim napięciem. Do tej kategorii zalicza się też obuwie profilaktyczne, które przeznaczone jest dla osób, które wykonują pracę pozostając długo w jednej, stojącej pozycji. Działa ono odprężająco na stopę i nie powoduje odcisków.

Obuwie jest ważną kategorią odzieży roboczej i ochronnej, bo warunkuje prawidłowe wykonanie pracy bez obaw o zmęczenie lub uszkodzenie stopy.

Odzież robocza zapewnia przede wszystkim całościową ochronę ciała pracownika przed rożnego rodzaju czynnikami – tak szkodliwymi, jak i pogodowymi. Oczywiście poza tym, pełni niezwykle ważną rolę – nie chodzi się nago.

Jednak żarty na bok i przejdźmy do rzeczy. Podstawowe funkcje, jakie pełnią ubrania to – po pierwsze – ochrona przed zabrudzeniem ciała, tak zwykłym brudem, ziemią lub smarem, jak i trudniej zmywalnymi: farbą i substancjami barwiącymi. Druga, podstawowa kwestia to ochrona przed zimnem i chłodem oraz warunkami atmosferycznymi: deszczem, śniegiem i wiatrem. Jakość tej ochrony oczywiście zależy od odpowiedniej odzieży, jednak nawet najlżejsze bluzki taką funkcje spełniają. Kolejne już funkcje zależą od tego, jaka odzież ochronna została wybrana, dlatego omawiając poszczególne kategorie, będziemy też wspominać o ich zastosowaniach i parametrach.

Na pierwszy ogień pójdą ubrania robocze. Są to najprostsze typu ubrań. Zazwyczaj wykonane są z lekkich i przewiewnych materiałów i tkanin. Przeważnie to komplety składające się ze spodni ogrodniczek, koszuli i bluzy. Służą do wykonywania lekkich prac i chronią przede wszystkim przed zabrudzeniem. Do tego nosi się je po to, aby nie niszczyć swojej odzieży wierzchniej przy pracy, a jedynie łatwo wymienialne ubrania robocze. Ochrona w takim razie bardziej tyczy się prywatnej odzieży osoby pracującej, niż samej osoby.

Podobną kategorią są różnego rodzaju koszule i koszulki – bawełniane albo flanelowe. Nie pełnią żadnej znaczącej funkcji ochronnej, ale są lekkie i wygodne. W sam raz na ciepłe lato lub okres wiosenny.

Gdy już jednak zrobi się zimniej lub trzeba zabezpieczyć głowę przed wiatrem lub mocnym słońcem, nieocenione stają się czapki robocze i ocieplane. Na lato niezastąpione są czapki baseballówki. Daszek powoduje, że słońce nie razi w oczy, a sama czapka nie pozwala na nagrzewanie się głowy. W zimie z kolei nieocenione będą czapki zimowe z polaru lub dzianiny. W przypadku dużego mrozu lub długotrwałej pracy na nim, aby ochronić cała twarz lub przynajmniej uszy, warto zaopatrzyć się w czapki kominiarki lub czapki uszanki.

Na kiepską, deszczową pogodę dobrze sprawdza sięodzież wodoodporna. Produkuje się je z gumy lub PCV. Nie pozwala na przedostawanie się wody pod spód, więc nie powoduje nieprzyjemnego uczucia przemoczenia.

Wracając do warunków zimowych, powiedzieć trzeba, czym jest odzież ocieplana. To szyta z grubych materiałów termoizolacyjnych odzież, która czasem może być podszyta przyjemnym kożuchem, a jej zadaniem jest utrzymanie temperatury pracownika pracującego na mrozie. Kurtki i kamizelki to podstawowe przykłady tego typu ubrań.

Podczas prac drogowych nieoceniona (i prawnie przykazana) jest odzież ostrzegawcza. Wykonana jest w bardzo jaskrawych kolorach z elementami odblaskowymi. Ma powodować, że nosząca ją osoba będzie lepiej widoczna na drodze lub na budowie i dzięki temu uniknie się nieszczęśliwych wypadków przy pracy.

Najbardziej specjalistyczny typ odzieży, to odzież medyczna i odzież dla przemysłu spożywczego. Muszą one być wykonane z jednocześnie wytrzymałych i lekkich materiałów, które sprawdzą się w awaryjnych warunkach, a do tego zapewnią odpowiednią higienę. Te typy odzieży przeważnie spełniać muszą surowe normy bezpieczeństwa, dlatego też nie każdy producent odzieży podejmuje się ich wytwarzania.

Ten przegląd niech stanowi wprowadzenie do artykułów na temat szczegółowych typów odzieży, które pojawią się w najbliższym czasie.

Zadbać o bezpieczeństwo pracownika można na wiele sposobów. Najprostsze są instruktarze, które pouczają go jedynie o odpowiedniej pozycji pracy, o normach danego stanowiska i niebezpieczeństwach na nim występujących. Rzadko jednak bywa to wystarczające. Nawet pracownik biurowy – mimo że jego praca nie stwarza potencjalnie dużych zagrożeń – wymaga dodatkowej opieki, jak chociażby zaprojektowanie przez specjalistę odpowiedniego stanowiska dla niego: ułożenia monitora, klawiatury, dobór wygodnego, nie niszczącego kręgosłupa przez długie siedzenie krzesła. Wyższą szkołą jazdy są pracownicy fizyczni. To o ich zdrowie toczy się zawsze największa bitwa. To oni – wykonując swoje zadania – narażają zdrowie, a niejednokrotnie życie. To tu może się popisać swoją wiedzą i doświadczeniem specjalista do spraw bhp. I w końcu – to tu najszersze zastosowanie znajduje właśnie sprzęt i artykuły bhp.

Pomyślmy w takim razie o jakimś wygodnym podziale tych artykułów, aby łatwiej było je opisać. Wygodnie będzie to zrobić ze względu na obszary ciała, które zabezpieczają i jakie funkcje pełnia. Tak więc w skład całego zagadnienia ogólnie wchodzą: odzież robocza, obuwie robocze, rękawice ochronne, środki ochrony osobistej i sprzęt przeciwpożarowy. Do tego oczywiście dodać można artykuły, których głównym zadaniem nie jest ochrona, a raczej utrzymywanie odpowiednich warunków pracy, czyli środki czystości, znaki i instrukcje oraz medykamenty i apteczki.

Po pierwsze odzież. Próżno silić się na oryginalność. „Koń jaki jest, każdy widzi”. Mamy więc lekkie t-shirty, które właściwie nie zapewniają szczególnej ochrony, a raczej mają za zadanie jedynie „ubrać” pracownika, a czasem też zaprezentować na nich logo przedsiębiorstwa. Więcej właściwości ochronnych mają proste czapki z daszkiem – chronią przed słońcem i nagrzaniem głowy, a co za tym idzie – przed udarem i osłabnięciami. Praktyczne funkcje posiada odzież robocza, np. spodnie ogrodniczki, kurtki i bluzy. Ich przeznaczeniem jest wybrudzić się – dosłownie. Pracownik nie niszczy własnej odzieży wierzchniej, a jedynie te ubrania, które potem w łatwy sposób mogą zostać wyczyszczone, a gdy się zniszczą, nie będzie ich żal. Odpowiednio podszyte chronią też przed niską temperaturą i pracą w zimie, podobnie zresztą jak tradycyjne kurtki zimowe i odzież ocieplana. Mówiąc o kurtkach trzeba też wspomnieć o ich odmianach odblaskowych (łącznie z kamizelkami), które pełnią niebywale ważną funkcję na budowach, pracach drogowych i w policji. Ich pstrokate kolory zwiększają widoczność osoby, która je nosi i poprawiają jej bezpieczeństwo minimalizując ryzyko potrącenia przez pojazdy i inne ruchome obiekty kierowane przez człowieka. Do odzieży zaliczają się również ubrania wodoodporne, kombinezony ochronne oraz specjalistyczna odzież do takich rodzajów działalności, jak przemysł spożywczy i medyczny.

Drugą kategorią artykułów bhp jest obuwie robocze i ochronne. Tu nie ma się co rozwodzić. Buty, półbuty, trampki, sandały, pantofle i wiele, wiele innych. Pełnią funkcje ochronne (przed wodą, prądem, smarami i olejami, substancjami chemicznymi), profilaktyczne (dzięki skórzanej wkładce układają stopę w naturalnej, niemęczącej pozycji, niezbędne przy wykonaniu długotrwałych prac w pozycji stojącej), wzmacniane (stalowe noski i podeszwy chronią przed przebiciem i zgnieceniem) i ocieplane. Niezwykle ważną kwestią jest wybór odpowiedniego rozmiaru, żeby obuwie nie było ani zbyt ciasne, ani też zbyt luźne i nie utrudniało pracy.

Dalej mamy rękawice robocze. Typów rękawic jest wiele, całe mnóstwo. Wszystkie one chronią dłoń przed równego rodzaju zagrożeniami i szkodliwymi czynnikami. Proste, bawełniane rękawiczki zapewniają ochronę przed niskimi temperaturami. Z kolei mocniejsze i bardziej wytrzymałe rękawice skórzane zapewniają ochronę przed fizycznym zniszczeniem, przecięciami, przekłuciami i zadrapaniami. Wykonane ze sztucznych materiałów rękawice gumowe i PCV zabezpieczają dłoń przed substancjami chemicznymi i izolują w przypadku prac elektrycznych. Do tego wzmacniane i termoodporne rękawice dla spawaczy oraz długie, gumowe rękawice dla przemysłu spożywczego.

Dalej mamy środki ochrony osobistej. To już dział bardzo rozbudowany, zarówno pod względem obszarów ochrony, jak i ilości sprzętu, jaki się w nim znajduje. Większość z nich ma jednak cechę wspólną – zakłada się je na głowę… Sprzęt chroniący twarz i oczy, to okulary ochronne (niektóre z nich wyglądają jak najnowszy krzyk mody prosto z ulic Paryża!), gogle i maski, lub jak kto woli – osłony twarzy. Głównym ich zadaniem jest niedopuszczanie opiłków do kontaktu z okiem lub całą twarzą. Przed upadkiem ciężkiego przedmiotu na głowę – a właściwie przed skutkami takiego zdarzenia chronią kaski i hełmy ochronne. Niektóre z nich mają postać czapek baseballówek – mają wszytą metalową płytkę chroniącą przed przecięciami. Za ochronę słuchu przed głośnym dźwiękiem odpowiadają słuchawki. Najnowsze modele wbudowane mają takie gadżety, jak obsługę radia i krótkofalówki! Ważną kategorią środków ochrony osobistej są przyrządy chroniące drogi oddechowe. Maski i półmaski – o nich mowa – nie dopuszczają pyłu i gazów do płuc, przez co zabezpieczają przed niebezpiecznymi chorobami i powikłaniami. Ostatnią kategorią jest sprzęt przeciwupadkowy, czyli linki bezpieczeństwa ubezpieczające pracowników pracujących na wysokościach.

Stosunkowo niewiele można powiedzieć o sprzęcie ppoż. Są to gaśnice i hydranty, które (uwaga!) nie mają gasić pożaru, a jedynie tłumić ogień w zarodku. Gdy już płomienie się rozprzestrzenią należy niezwłocznie wezwać strać pożarną a pracowników ewakuować. Przy takiej okazji przydają się koce gaśnicze, które wykonane są z ognioodpornych materiałów i służą do ewakuacji podatnych na ogień dokumentów i przedmiotów biurowych. w takich sytuacjach równie ważne okazują się znaki i instrukcje, które ułatwiają sprawną i uporządkowaną ewakuację ludzi. Oczywiście przydają się też poza sytuacją zagrożenia. Pełnią funkcje ostrzegawcze, informacyjne i orientacyjne. Ułatwiają poruszanie się po zakładzie pracy.

Wspomniane zostały też środki czystości. Co prawda bezpośrednio nie wpływają na bezpieczeństwo pracownika, ale przecież bhp to – jakby nie patrzyć – również higiena, dlatego warto o nich wspomnieć. Utrzymują one higienę pracowników i pomieszczeń. Czystość tych pierwszych wspomagają mydła, żele i pasty zmywające brud, smary i chemikalia z ciała. Czystość pomieszczeń utrzymywana jest za pomocą preparatów chemicznych, które poza likwidacją brudu zabezpieczają też powierzchnie, na których nastąpiło zmywanie. Fizyczne czyszczenie odbywa się za pomocą mopów i szmat.

Ten krótki przegląd podstawowych kategorii jest jedynie wprowadzeniem do szerokiego asortymentu artykułów bhp. Kolejnym razem pojawiać się będą już wpisy koncentrujące się albo na poszczególnej kategorii tego sprzętu, na kategoriach bardziej uszczegółowionych, lub też opisane będą szczegółowo pojedyncze produkty. Świat bhp już niedługo stanie się łatwy do zrozumienia, a dzięki zdobytej wiedzy pracownicy zyskają dużo lepszą ochronę i będą wykonywać swoje zadania z dużo lepszą efektywnością przy minimalizacji zagrożeń i wypadków przy pracy.

Tak więc do rzeczy. Już w 2008 roku miały miejsce zmiany w różnych aktach prawnych, które zmieniały nieco materię dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy. Patrząc chronologicznie, pierwszą nowinką było wejście w życie uaktualnionej wersji rozporządzenia ministra pracy dotyczące badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Mnóstwo nowej pracy już od początku roku, ministerstwo nas nie rozpieszcza. Zwłaszcza że w tym samym niemal terminie uchwalono rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej dotyczące rzeczoznawców bhp. Trzeba się będzie podszkolić.

Początek roku był pracowity, a po nim nastała krótka przerwa. Kolejne przepisy dotyczące interesującej nas, bhp-owskiej materii zaczęły funkcjonować na początku lipca. Był to dosyć istotny pakiet artykułów. Dotyczył ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Było to „tylko” rozporządzenie” więc sam Kodeks Pracy pozostał niezmieniony.

Warte odnotowania były też nowe ustalenia dotyczące inspektoratów pracy. Zaktualizowano zasady dotyczące ich siedzib i zakresu właściwości terytorialnych i okręgowych inspektoratów pracy. Bezpośrednio nie dotyczą one co prawda specjalistów bhp w firmach, jednak dobrze się z nimi zapoznać, żeby wiedzieć za co i przed kim się odpowiada w razie nieprawidłowości na miejscu pracy. Do tego wprowadzono nowy wzór legitymacji służbowej pracowników Państwowej Inspekcji Pracy, którzy dokonują czynności kontrolnych lub nadzorczych. Ostatnią – i chyba jedną z ważniejszych – zmianą było ustalenie nowych zasad dotyczących telepracy, czyli pracy na odległość. Ta zmiana znalazła się w Kodeksie Pracy i reguluje bardzo istotne w nowoczesnej gospodarce kwestie uelastycznienia pracy.

Ledwo rozpoczął się nowy rok, a już szykują się zmiany w przepisach bhp, ale tym razem na korzyść przedsiębiorców. Pierwsza senacka inicjatywa dotyczy zwolnienia pracownika, z którym został na pewien czas zerwany stosunek pracy, ze szkolenia bhp i wstępnych badań lekarskich. Czas pozostawania bez pracy wynosi najwyżej 90 dni, a pracownik musi zostać ponownie zatrudniony na tym samym stanowisku pracy. Uprości to na pewno procedurę ponownego przyjęcia do pracy i zmniejszy koszty takiej operacji. Liczymy na sukces tej inicjatywy. Druga inicjatywa pochodzi z Ministerstwa Zdrowia. Ta zwiększa koszty przeprowadzania badań pracowników, ale robi to z myślą o ich najlepszej kondycji. Do tego koszty te pokrywane będą z Budżetu, więc nie obciążą pracodawców, a przynajmniej nie bezpośrednio. Minister proponuje włączenie badań mammograficznych i cytologicznych do katalogu obowiązkowych badań kontrolnych przed przyjęciem do pracy i do badań okresowych. Co z tego wyjdzie, zobaczymy.

Okresowe uaktualnianie przepisów, aby dostosować je do panujących realiów gospodarczych, jest na pewno zjawiskiem pozytywnym. Oby jednak nie przerodziło się to w tworzenie nowych i niepotrzebnych przepisów, które będą jedynie utrudniać przyjecie nowych pracowników lub sytuację w przedsiębiorstwie.

Dane przedstawiane w roczniku są – trzeba przyznać – wszechstronne i dosyć szczegółowe. Poza samą liczbą poszkodowanych, dowiedzieć się można o przyczynach wypadków, sposobach jak do nich doszło, o liczbie osób zatrudnionych na stanowiskach, na których narażeni są na takie wypadki. Mamy też niezbyt rozbudowaną statystykę chorób zawodowych i prezentację liczbową działań państwa, mających minimalizować skutki nieszczęść. Wszystko to podzielone jest na sektory gospodarki według sekcji PKD, czyli między innymi: budownictwo, przemysł, górnictwo, transport, handel itp. Przyjrzyjmy się bliżej całemu temu zagadnieniu.

(Dane pochodzą z 2006 roku)

Ilość osób w jakimś stopniu poszkodowanych podczas pracy wyniosła 95 tys. Czy to dużo, czy mało? Obiektywnie trudno powiedzieć. Jednak wypadki nie są czymś pożądanym i przyjemnym, dlatego na pewno byłoby dużo lepiej, gdyby mniej pracowników im ulegało. Był to niemal 1% wszystkich pracujących w kraju. Pamiętajmy, że pewna część takich wydarzeń nigdy nie wychodzi na światło dzienne. Są to przeważnie wypadki mniejszej skali, które nigdy nie są zgłaszane do odpowiednich inspekcji, a ich skutki usuwa się „na lewo”.

Szczęśliwie lub nie – śmierć podczas pracy poniosło zaledwie 500 osób. Prawie dwa razy tyle doznało ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jak widać, większość wypadków kończyło się jedynie na lekkich obrażeniach. Dziwi jednak, dlaczego w takim razie większość poszkodowanych zwolniona była od pracy po wypadku na ponad 21 dni. Czyżby skłonność wykorzystania nawet małego skaleczenia, aby zrobić sobie ponadnormatywny urlop?

Liczba wypadków w porównaniu z rokiem 1995 spadła o około 17 tys. Jest to dobra wiadomość, choć już porównując rok 2006 z poprzednim, nastąpił wyraźny wzrost – o około 11 tys.

Najniebezpieczniejszy dla zdrowia okazał się przemysł. Niemal połowa wypadków zdarzyła się w tej sekcji gospodarki. Sytuacja staje się jeszcze gorsza, gdy przyjrzy się ilości zatrudnionych w tej sekcji. Jest to „zaledwie” 25% ogółu. Za tak zły wynik sekcji odpowiada przede wszystkim przetwórstwo przemysłowe. Również zawarte w tej sekcji górnictwo wydaje się być przy tym w miarę bezpieczne. Oczywiście jest to nieco mylące, bo faktycznie przeliczając to na ilość zatrudnionych, najniebezpieczniejsze – zarówno w sekcji, jak i całej gospodarce narodowej – okazuje się właśnie górnictwo. Wyprzedza jednak przetwórstwo o zaledwie 1,5 poszkodowanej osoby (jakkolwiek brutalnie to nie zabrzmi). Dalej plasują się rolnictwo, budownictwo i ochrona zdrowia. Inne sekcje gospodarki są w miarę bezpieczne. Na 1000 osób jedynie od 3 do 6 staje się ofiarą wypadków.

Najczęstszą przyczyną wypadków jest zderzenie z obiektem nieruchomym. Można by zapytać „gdzie miałeś oczy, zderzając się z tą ścianą”. Ale że nie jest to temat do żartów, reszta komentarza pozostanie milczeniem. Kolejne na czarnej liście są zderzenia z obiektami w ruchu. Jest to zarówno potrącenie przez jakiś obiekt transportowy (pojazd, wagon) i obiekt spadający, uderzający pracownika. Groźną grupą są obiekty ostre oraz nadmiernie ciężkie.

Patrząc z innej perspektywy – poza niewłaściwym stanem przedmiotów, za nieszczęścia odpowiedzialne są czynniki zależne od ludzkiej woli. Niewłaściwa organizacja pracy i stanowiska pracy była przyczyną aż 20 tys. wypadków. Brak wyobraźni i głupota spowodowały aż 22 tys. (12% przyczyn). Pozytywnie jednak wypada problem sprzętu ochronnego. Jego brak był przyczyną zaledwie 2,7 tys. wypadków. Dobrze świadczy to o pracodawcach, którzy odpowiednio zabezpieczają swoich pracowników w niezbędne środki ochrony. Wszystko to pokazuje niezwykle ważną rolę zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy w działalności gospodarczej. Umiejętne przeszkolenie pracowników i dobra organizacja pracy mogą znacznie zredukować liczbę wypadków, a stosowanie sprzętu bhp już to czyni.

Rocznik prezentuje ciekawe zestawienie: zatrudnieni w warunkach zagrożenia. Po raz kolejny okazuje się, jak niebezpieczne jest górnictwo. Aż 40% tam zatrudnionych pracuje w warunkach zagrożenia! Najbezpieczniejsze z kolei są handel, edukacja i ochrona zdrowia. Dziwi jednak to ostatnie, wszak jest to właśnie dziedzina, gdzie zdarza się najwięcej wypadków. Wynika z tego, że jakaś wąska grupa zawodowa jest szczególnie narażona i szczególnie często pada ofiarą wypadków podczas pracy.

Z rocznika przeczytać można jeszcze o działalności Państwowej Inspekcji Pracy i ilości przeprowadzonych kontroli, ale że jest to temat nieco drażliwy, zostanie on pominięty.

Ilość wypadków jest często zależna od woli człowieka. To odpowiedzialność zarówno pracowników i pracodawców może w dużym stopniu przyczynić się do poprawy warunków pracy. Niestety wiele wypadków przytrafia się przed działanie zdarzeń losowych. Wtedy pozostaje jedynie jak najlepiej zabezpieczyć pracownika, aby skutki wypadków były jak najmniej dotkliwe.

Średniowiecze to czas, kiedy ludzie zaczęli produkcję na dużo szerszą skalę. Powstawały manufaktury, proste maszyny, poszerzano eksploatację wyrobisk górniczych, tworzono nowe zawody. Wtedy to zaczęto postrzegać wypadki przy pracy jako kłopot, któremu trzeba  było zaradzić. Co prawda życie ludzkie w tamtych czasach nie było aż tak cenne, jednak wprowadzać zaczęto prawo, które miało narzucić zarówno pracodawcom, jak i pracownikom normy zachowania bezpieczeństwa podczas pracy. W proces ten angażowały się rzemiosła i cechy, a także feudalni władcy, książęta i królowie.

W Polsce pierwsze takie prawo zostało dane kopalni soli w Wieliczce. Nosiła nazwę ordynacji górniczej i dotyczyła zasad bezpiecznego wydobywania kruszców i soli. Co ciekawe, jedna z uaktualnionych ordynacji zabraniała górnikom przemytu gorzałki na teren wyrobiska. Alkohol nie od dziś jest źródłem wypadków.

Początki kapitalizmu i epoki industrialnej przyniosły przełom w technice, podejściu do rynku i produkcji, ale też zaczęto mocniej interesować się warunkami pracy robotników, szczególnie kobiet i dzieci. W Anglii powołano inspekcję fabryczną, której zadaniem była kontrola fabryk pod kątem warunków pracy. Za nią powstawały w innych krajach: w Prusach, Francji, podobne organy. Poza już tylko warunkami pracy, zwracały one również uwagę na techniczne aspekty jej wykonywania, bezpieczeństwo konstrukcji urządzeń. Starano się odpowiedzieć na pytanie: jak poprawić higienę i bezpieczeństwo pracy.

Jednak zasługi na gruncie bhp miały nie tylko organizacje państwowe. Tematem tym zajmowali się naukowcy i lekarze. Szczególnie na tym gruncie wyróżnił się Bernardino Ramazzi, profesor uniwersytecki, który w swej pracy naukowej i rozprawach podejmował temat chorób zawodowych robotników i pracowników.

Początkowo pracodawcy, właściciele fabryk i manufaktur podchodzili sceptycznie do tego zagadnienia. Wszak niosło to za sobą koszty z ich strony i nie pozwalało na maksymalne wykorzystywanie swojej siły roboczej. Z drugiej strony przyczyniło się to do powstawania towarzystw ubezpieczeniowych specjalizujących się w asekuracji pracowników i wypłacaniu im świadczeń w razie wypadku. Dziś już nikt nie ma wątpliwości, że działania mające na celu poprawę warunków pracy i wdrażanie norm bhp, są niezwykle ważne aby zachować efektywność pracy, a nawet ją ułatwić. Uwidacznia się to w nakazie przeszkolenia każdego nowo przyjętego pracownika w zakresie bhp, a do tego wiele nakazów znalazło się w najważniejszych państwowych ustawach i kodeksach pracy.

Bhp, czyli „bezpieczeństwo i higiena pracy” to cała dziedzina obejmująca tworzenie stanowiska pracy, zaopatrywanie go w niezbędny sprzęt i dbanie o prawidłowe, zdrowe wykonywanie zadań na nim przez pracownika. Koncentracja uwagi na tych trzech kwestiach jasno pokazuje, jak istotne jest to zagadnienie w każdym przedsiębiorstwie – od małego sklepiku osiedlowego, po wielki zakład przetwórczy.

Zależnie od wykonywanej pracy, niebezpieczeństwa jakie czyhają na pracownika mogą się znacznie różnić. Jednak pewne pozostaje, że zawsze jest narażony na jakieś kłopoty. Jeżeli nie upadek na głowę jakiegoś ciężkiego przedmioty, to nawet ból kręgosłupa spowodowany zbyt długim siedzeniem za biurkiem, który powoduje dyskomfort i może prowadzić do znacznie poważniejszych konsekwencji zdrowotnych. Truizmem jest stwierdzenie, że nie można tej kwestii pozostawiać samej sobie. Jednak problemem jest już odpowiednie poradzenie sobie z kłopotami codziennej pracy i odpowiednim przed nimi zabezpieczeniem.

Specjaliści od bezpieczeństwa i higieny pracy nie od dziś starają się znaleźć jak najlepsze rozwiązania, które zapewnią jak najpełniejszą ochronę. Od dawna zwraca się uwagę na odpowiednią organizację samego stanowiska: narzędzia na wyciągnięcie ręki, odpowiednia pozycja podczas pracy, optymalny czas pracy i przerw. Gdyby jednak wszystko zależało jedynie od samego człowieka…

Wypadki się zdarzają; a to komuś na głowę spadnie cegła, a to ręka wpadnie pod walec, porazi prąd, obleje substancja chemiczna. Choćby ktoś na głowie stawał, bez środków ochronnych nie ma szans wyjść bez szkody. I tu pojawia się najszersze pole do popisu dla artykułów bhp. Na takie wypadki stworzono niezliczoną ilość sprzętu ochronnego, odzieży roboczej, kombinezonów, kasków i jeszcze długo można by tak wymieniać. Wszystko to sprawia, że nawet najtrudniejsza do wyobrażenia sobie sytuacja, nie będzie szkodliwa dla życia i zdrowia… A przynajmniej większość z nich…

Tak więc pracodawco! Nie zapomnij – pracownik to twój najważniejszy zasób w firmie! Zadbaj o odpowiednie jego zabezpieczenie, tak jak to robisz ze wszystkimi innymi zasobami. Aby wszystkim żyło się lepiej. ~